{"id":18151,"date":"2021-03-31T10:04:03","date_gmt":"2021-03-31T10:04:03","guid":{"rendered":"http:\/\/dev.profelis.net\/?p=18151"},"modified":"2023-02-01T10:57:59","modified_gmt":"2023-02-01T07:57:59","slug":"dizin-hizmeti-nedir-etki-alani-nedir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/profelis.com.tr\/en\/2021\/03\/31\/dizin-hizmeti-nedir-etki-alani-nedir\/","title":{"rendered":"Dizin Hizmeti Nedir? Etki Alan\u0131 nedir?"},"content":{"rendered":"

Dizin hizmeti nedir? Nas\u0131l \u00e7al\u0131\u015f\u0131r?<\/span><\/h2>\n

Dizin hizmeti, kullan\u0131c\u0131lar\u0131n ve u\u00e7 birimlerin yetkilendirilme politikalar\u0131 ve eri\u015fim izinlerine de dahil bilgileri depolamak ve d\u00fczenlemek amac\u0131yla gerekti\u011finde \u00e7ok noktadan yedekli olarak \u00e7al\u0131\u015fabilen bir servistir. Bulundu\u011fu veya yetkilendirildi\u011fi a\u011fdaki t\u00fcm kullan\u0131c\u0131lar\u0131, bilgisayarlar\u0131 ve di\u011fer nesneleri mant\u0131ksal ve hiyerar\u015fik gruplamalara g\u00f6re dizin hizmeti d\u00fczenler. Bu bilgileri kurumsal a\u011f\u0131n\u0131n bir par\u00e7as\u0131 olan kullan\u0131c\u0131lar\u0131, bilgisayarlar\u0131 ve kaynaklar\u0131 do\u011frulamak ve\/veya yetkilendirmek i\u00e7in kullan\u0131r.<\/p>\n

Dizin hizmeti, kullan\u0131c\u0131lar, bilgisayarlar, yaz\u0131c\u0131lar gibi varl\u0131klar\u0131n bilgilerini ayn\u0131 telefon rehberinde oldu\u011fu gibi kay\u0131t olarak saklayan bir veritaban\u0131na sahiptir. <\/strong><\/span><\/p>\n

Bu \u201crehber\u201d<\/strong> a\u011fa ba\u011fl\u0131 fiziksel varl\u0131klar\u0131n isim, konum ve birim gibi kay\u0131tlar\u0131n\u0131 \u00f6z niteliklerine g\u00f6re s\u0131n\u0131fland\u0131r\u0131r. S\u0131n\u0131fland\u0131r\u0131lan varl\u0131klar \u00f6nce Yap\u0131sal Birim (Organizational Unit)<\/strong> ve sonra Etki Alan\u0131na (Domain)<\/strong> ba\u011flan\u0131r. Ayr\u0131ca Etki Alan\u0131 da belli etki alanlar\u0131n\u0131n grupland\u0131r\u0131lmas\u0131ndan olu\u015fan bir Etki Alan\u0131 A\u011fac\u0131na (Domain Tree) ba\u011fl\u0131 olabilir. Birden fazla etki alan\u0131 a\u011fac\u0131 ise birle\u015ferek Orman\u0131 (Forest) olu\u015fturur.<\/p>\n

Sonu\u00e7 olarak Etki Alan\u0131<\/b> yukar\u0131da s\u00f6z edilen nesnelerin mant\u0131ksal gruplamas\u0131d\u0131r ve bu nesneler i\u00e7in y\u00f6netimsel s\u0131n\u0131rlar\u0131n belirlenmesini sa\u011flar. Bir etki alan\u0131ndaki nesnelerin ayn\u0131 fiziksel a\u011fda bulunma zorunlulu\u011fu yoktur. Bir kullan\u0131c\u0131n\u0131n e\u011fer etki alan\u0131na eri\u015fimi ve yeterli yetkisi varsa, o etki alan\u0131ndaki herhangi bir yerden ve herhangi bir bilgisayar hesab\u0131ndan oturum a\u00e7abilir ve organizasyonun kaynaklar\u0131na eri\u015febilir. Dizin kullan\u0131c\u0131s\u0131<\/b>, organizasyonun bir par\u00e7as\u0131 olan, etki alan\u0131 i\u00e7erisinde kendisine ait \u00f6zel kimli\u011fe sahip (SID)<\/b> olarak yetki ve izinler dahilinde ortak dosyalar\u0131, bilgisayarlar\u0131, yaz\u0131c\u0131lar\u0131 ve yaz\u0131l\u0131mlar\u0131 kullanabilen ki\u015fidir. Dizin bilgisayar\u0131 ise \u00f6zg\u00fcn bilgisayar hesab\u0131na sahip olan ve etki alan\u0131na giri\u015fi sa\u011flayan bilgisayard\u0131r.<\/p>\n

Etki alan\u0131 nedir? Etki alan\u0131 denetleyicisi ne i\u015f yapar?<\/span><\/h2>\n

Etki Alan\u0131, dizin hizmetinin y\u00f6netimsel birimlerini de bar\u0131nd\u0131ran en temel bile\u015fenidir. Yayg\u0131n \u0130ngilizce kullan\u0131m\u0131 Domain olan etki alan\u0131, Etki Alan\u0131 Denetleyicisi (Domain Controller) <\/b>taraf\u0131ndan y\u00f6netilir. Asl\u0131nda Etki Alan\u0131 Denetleyicisi etki alan\u0131n\u0131n bir t\u00fcr otoritesi gibidir. Etki alan\u0131 i\u00e7indeki t\u00fcm kimlik do\u011frulamalar\u0131, yetkilendirmeler, eklemeler, silmeler, d\u00fczenlemeler ve de\u011fi\u015fikliklerden etki alan\u0131 denetleyicisi sorumludur<\/span><\/p>\n

Etki alan\u0131 denetleyicisi, dizin veri taban\u0131n\u0131n bir kopyas\u0131n\u0131 (replika)<\/b> i\u00e7erisinde bulundurur. Etki alan\u0131nda yap\u0131lan de\u011fi\u015fiklikler etki alan\u0131 denetleyicisi \u00fczerinden ger\u00e7ekle\u015ftirilir. Bir denetleyici taraf\u0131ndan ger\u00e7ekle\u015ftirilen de\u011fi\u015fiklik etki alan\u0131ndaki t\u00fcm etki alan\u0131 denetleyicileri taraf\u0131ndan kopyalan\u0131r. B\u00f6ylece t\u00fcm etki alan\u0131 (\u00f6rne\u011fin tek bir etki alan\u0131na sahip bir \u00fcniversitenin t\u00fcm kamp\u00fcsleri) b\u00fct\u00fcn de\u011fi\u015fikliklerden haberdar olur.<\/span><\/p>\n

Etki alan\u0131 denetleyicisi <\/b>b\u00fct\u00fcn dizin bilgilerinin kay\u0131tlar\u0131na sahiptir. B\u00f6ylece etki alan\u0131 denetleyicileri giri\u015f yapma, kimlik do\u011frulama ve dizinde arama gibi i\u015flemleri y\u00fcr\u00fctebilirler. Ayn\u0131 etki alan\u0131nda bir veya daha fazla etki alan\u0131 denetleyicisi bar\u0131nd\u0131rabilir. \u00d6rne\u011fin; farkl\u0131 konumlarda kamp\u00fcsleri bulunan bir \u00fcniversitenin, her kamp\u00fcs i\u00e7in bir veya birden fazla etki alan\u0131 denetleyicisi olabilir. Birden fazla etki alan\u0131 denetleyicisi kullanman\u0131n en \u00f6nemli avantaj\u0131 denetleyicilerinden herhangi birinde bir sorun ya\u015fand\u0131\u011f\u0131 zaman di\u011ferinin devreye girerek kesintisiz \u00e7al\u0131\u015fmay\u0131 s\u00fcrd\u00fcrmesi a\u00e7\u0131s\u0131ndan hata tolerans\u0131n\u0131 artt\u0131rmas\u0131d\u0131r. Ayr\u0131ca y\u00fck\u00fc da\u011f\u0131tmak, \u00e7ok bilgisayarl\u0131 ve \u00e7ok kullan\u0131c\u0131l\u0131 kurumlardaki verimlilik i\u00e7in \u00e7ok \u00f6nemlidir. Etki alan\u0131 denetleyicisinin yede\u011fi yoksa, sorun ya\u015fand\u0131\u011f\u0131nda sistem devre d\u0131\u015f\u0131 kalabilir.<\/p>\n

Etki alan\u0131 denetleyicileri veritaban\u0131ndaki de\u011fi\u015fikliklerden haberdar olmak i\u00e7in s\u00fcrekli kendilerini e\u015fitler. \u00d6rne\u011fin, bir \u00f6\u011frenci parolas\u0131n\u0131 de\u011fi\u015ftirdi\u011fi zaman, farkl\u0131 bir kamp\u00fcse gidip k\u00fct\u00fcphaneden giri\u015f yapmak istedi\u011finde, oradaki etki alan\u0131 denetleyicisinin bu de\u011fi\u015fiklikten haberdar olmas\u0131 gerekir ki kullan\u0131c\u0131 yeni parolas\u0131yla giri\u015f yapabilsin. Bu i\u015fleme \u201cReplication\u201d<\/b> yani veri \u00e7o\u011faltma <\/b>denir.<\/p>\n

Dizin hizmetiyle neler yap\u0131labilir?
\n<\/span><\/h2>\n

Dizin hizmeti sayesinde \u00e7e\u015fitli y\u00f6netimsel k\u0131s\u0131tlamalar<\/b> olu\u015fturulabilir, yani hangi kullan\u0131c\u0131n\u0131n hangi varl\u0131\u011fa ne kadar eri\u015fimi olaca\u011f\u0131 belirlenebilir. Ayn\u0131 zamanda kullan\u0131c\u0131lar\u0131n<\/b> (\u015firket \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131 veya \u00fcniversite \u00f6\u011frencileri gibi) \u00e7al\u0131\u015fma ortamlar\u0131<\/b> (\u00f6rne\u011fin giri\u015f yapt\u0131klar\u0131 bilgisayarlarda kullanabilecekleri yaz\u0131l\u0131mlar gibi) \u015fekillendirilebilir<\/b> ve belli standartlara uyacak hale getirilebilir. Ayr\u0131ca bu gibi \u015fekillendirmeler gruplar \u00fczerinden (Group Policy)<\/b> yap\u0131labilir. \u00d6rne\u011fin bir \u00fcniversitedeki \u00f6\u011fretim \u00fcyelerinin oldu\u011fu bir grup ile \u00f6\u011frencilerin oldu\u011fu bir grubun (kendi kullan\u0131c\u0131 ad\u0131 ve parolalar\u0131 ile sisteme ba\u011fland\u0131klar\u0131nda) farkl\u0131 yetkilere sahip olmalar\u0131 ve farkl\u0131 yaz\u0131l\u0131mlara ve dosyalara yani farkl\u0131 varl\u0131klara eri\u015febilmeleri sa\u011flanabilir.<\/p>\n

Dizin hizmeti g\u00fcvenli\u011fi neden \u00f6nemlidir?
\n<\/span><\/h3>\n

Etki alan\u0131 denetleyicisinin kontrol\u00fcn\u00fc yetkisiz olarak ele ge\u00e7iren ki\u015fi t\u00fcm etki alan\u0131n\u0131n kontrol\u00fcn\u00fc de ele ge\u00e7irmi\u015f olur. B\u00f6ylece t\u00fcm kimlik do\u011frulama ve yetkilendirme s\u00fcre\u00e7lerini ele ge\u00e7irir, g\u00fcvenlik politikalar\u0131n\u0131 tahrip edebilir. Bu nedenle dizin hizmetinin g\u00fcvenli\u011fi \u00e7ok \u00f6nemlidir.<\/p>\n

Kullan\u0131c\u0131 g\u00f6z\u00fcnden neye benzer?<\/span><\/h3>\n

\u00dcniversitede okuyan bir \u00f6\u011frenci, k\u00fct\u00fcphaneye gidip dizine kay\u0131tl\u0131 bir bilgisayardan kullan\u0131c\u0131 ad\u0131 ve parolas\u0131 ile giri\u015f yapmak istedi\u011finde etki alan\u0131 denetleyicisi ile ba\u011flant\u0131 kurulur. Dizin hizmetinin veritaban\u0131nda bulunan \u00f6\u011frenci kimlik bilgileriyle ilgili bu kullan\u0131c\u0131 ad\u0131 ve parolas\u0131 do\u011frulan\u0131r. Bu do\u011frulama ger\u00e7ekle\u015fti\u011finde \u00f6\u011frenci, bilgisayara giri\u015f yapm\u0131\u015f yani i\u015fletim sistemi taraf\u0131ndan eri\u015fim iste\u011fi i\u00e7in kabul edilmi\u015f olur. \u00d6\u011frenci, a\u00e7\u0131lan bilgisayarda i\u015fletim sisteminin masa\u00fcst\u00fc ile kar\u015f\u0131la\u015fmaktad\u0131r. Burada g\u00f6rece\u011fi uyar\u0131lar, kullanabilece\u011fi yaz\u0131l\u0131mlar ve yapabileceklerine ili\u015fkin yetkileri \u00f6nceden belirlenmi\u015ftir. \u00d6rne\u011fin; e\u011fer yetkisi varsa kelime i\u015flemci kullanabilir veya taray\u0131c\u0131 \u00fczerinden k\u00fct\u00fcphanenin veritaban\u0131na eri\u015febilir. Dizin i\u00e7erisinde farkl\u0131 gruplar i\u00e7in farkl\u0131 eri\u015fim politikalar\u0131 olu\u015fturulabilir. \u00d6\u011frencilerin eri\u015fimi i\u00e7in olu\u015fturulan politikalar, di\u011fer \u00e7al\u0131\u015fanlar ya da \u00f6\u011fretim \u00fcyeleri i\u00e7in haz\u0131rlanm\u0131\u015f olanlardan farkl\u0131 olabilir. Hatta farkl\u0131 b\u00f6l\u00fcmlerdeki \u00f6\u011frencilere farkl\u0131 eri\u015fim politikalar\u0131 da olu\u015fturulabilir.<\/p>\n

Farkl\u0131 dizin hizmeti se\u00e7enekleri nelerdir? <\/span><\/h3>\n

Yayg\u0131n olan kullan\u0131lan dizin hizmetleri aras\u0131nda Microsoft Active Directory, Apache Directory, OpenLDAP, Samba, NetIQ eDirectory, Red Hat Directory Services, IBM Security Directory Server say\u0131labilir. Bu dizin hizmeti sa\u011flayan bu yaz\u0131l\u0131mlar\u0131n her birinin farkl\u0131 bir \u00f6zellikleri olmakla birlikte \u00e7o\u011funlu\u011fu Lightweight Directory Access Protocol (LDAP) ad\u0131 verilen protokol ile uyumlu \u00e7al\u0131\u015fmaktad\u0131r.<\/p>\n

G\u00fcn\u00fcm\u00fczde marka ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131ndan kurtulmak i\u00e7in en etkili yol \u00f6zg\u00fcr ve a\u00e7\u0131k kaynak kodlu yaz\u0131l\u0131mlara y\u00f6nelmektir.<\/p>\n

Marka ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131 orta-uzun vadede uyum sorunlar\u0131n\u0131 beraberinde getirerek kullan\u0131c\u0131lar\u0131 se\u00e7eneksizli\u011fe s\u00fcr\u00fcklemekte ve y\u00fcksek toplam sahip olma maliyetlerinin \u00f6denmesini zorunlu b\u0131rakmaktad\u0131r.<\/p>\n

Ayr\u0131ca ek bile\u015fenlerin se\u00e7iminde de uyum sorunlar\u0131 etkili olmaktad\u0131r. \u00d6rne\u011fin Microsoft Active Directory\u2019nin en belirgin eksiklerinden biri farkl\u0131 istemcileri bir arada y\u00f6netememesidir. \u00d6rne\u011fin; kurumunuzda hem Windows, hem Linux, hem OsX\u00ae i\u015fletim sistemini kullan\u0131yorsan\u0131z, Microsoft Active Directory bunlardan yaln\u0131zca Windows i\u015fletim sistemi y\u00fckl\u00fc olanlardaki de\u011fi\u015fiklikleri g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulundurur. Do\u011fal olarak bunun nedeni \u00fcretici firmas\u0131n\u0131n verdi\u011fi ticari bir karard\u0131r.<\/p>\n

A\u00e7\u0131k kaynak kodlu yaz\u0131l\u0131mlar s\u00fcrekli olarak geli\u015ftirilebilen ve gereksinimlere \u00f6zel tasarlanabilen yaz\u0131l\u0131mlar olarak sahipli dizin hizmetlerine se\u00e7enekler sunmaktad\u0131r. Alternatifler aras\u0131nda en bilineni OpenLDAP<\/b><\/a>\u00ae olmakla birlikte s\u0131n\u0131rl\u0131 \u00f6zellikleri ve deneyimli teknik y\u00f6netici gereksinimi nedeni k\u0131s\u0131tl\u0131 say\u0131da i\u015fletme taraf\u0131ndan kullan\u0131lmaktad\u0131r. Genellikle bu i\u015fletmelerin Microsoft ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131 olmayan k\u00fc\u00e7\u00fck ve orta \u00f6l\u00e7ekli i\u015fletmeler oldu\u011fu dikkate de\u011ferdir.<\/p>\n

SambaBox nedir? Avantajlar\u0131 nelerdir?<\/span><\/h4>\n

SambaBox\u00ae, a\u00e7\u0131k kaynak kodlu bir yaz\u0131l\u0131m olan Samba4<\/b><\/a>\u00a9 \u00fczerine Profelis taraf\u0131ndan geli\u015ftirilmi\u015f bir dizin hizmetidir. En \u00f6nemli avantajlar\u0131 aras\u0131nda kurumlar\u0131n toplam sahip olma maliyetini d\u00fc\u015f\u00fcrmesi ve farkl\u0131 i\u015fletim sistemine sahip istemcileri ayn\u0131 anda y\u00f6netebilmesidir. Kolay entegrasyonu ve bir dizin sunucusunda olmas\u0131 gereken t\u00fcm \u00f6zellikleri bar\u0131nd\u0131rmas\u0131 ile Microsoft Active Directory\u2019e rakip niteli\u011finde olan SambaBox web tabanl\u0131 y\u00f6netim aray\u00fcz\u00fc ile de dikkat \u00e7ekmektedir.<\/p>\n

Ayr\u0131ca SambaBox, i\u015fletmelerde yayg\u0131n olan Windows, Linux ve OsX gibi farkl\u0131 i\u015fletim sistemleri kullanan kullan\u0131c\u0131lar\u0131n kimlik denetimini yapabilmekte ve i\u015fletmelerin tek bir i\u015fletim sistemine ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 da ortadan kald\u0131rmaktad\u0131r.<\/p>\n

Muadillerine g\u00f6re toplam sahip olma maliyeti olduk\u00e7a d\u00fc\u015f\u00fck olan SambaBox, Yerli Mal\u0131 Belgesine de sahip bir yaz\u0131l\u0131md\u0131r. SambaBox ile ilgili daha fazla bilgi i\u00e7in sambabox.io<\/b><\/a> sitesini ziyaret edebilirsiniz.<\/p>\n

Toplam sahip olma maliyeti nedir?<\/span><\/h4>\n

Kullan\u0131lan bir yaz\u0131l\u0131m\u0131n Toplam Sahip Olma Maliyeti<\/b><\/a>, yaln\u0131z sat\u0131nalma s\u0131ras\u0131nda \u00f6denen lisans bedeli ile de\u011fil, o yaz\u0131l\u0131m\u0131n kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 s\u00fcre boyunca g\u00fcncellemeleri, bak\u0131m\u0131 ile o yaz\u0131l\u0131mdan beklenen performans\u0131n s\u00fcreklili\u011fini sa\u011flamak \u00fczere gerekli olan donan\u0131m yat\u0131r\u0131mlar\u0131 ve yaz\u0131l\u0131m\u0131 kullanacak veya y\u00f6netecek olanlar\u0131n e\u011fitimi i\u00e7in \u00f6denen bedellerdir. Dolay\u0131s\u0131yla yaz\u0131l\u0131m al\u0131mlar\u0131nda ilk ba\u015fta \u00f6denen lisans maliyeti d\u0131\u015f\u0131ndaki kullan\u0131m s\u00fcresi i\u00e7inde \u00e7\u0131karaca\u011f\u0131 masraflar da toplam sahip olma maliyeti i\u00e7inde de\u011ferlendirilmelidir.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Dizin hizmeti nedir? Nas\u0131l \u00e7al\u0131\u015f\u0131r? Dizin hizmeti, kullan\u0131c\u0131lar\u0131n ve u\u00e7 birimlerin yetkilendirilme politikalar\u0131 ve eri\u015fim izinlerine de dahil bilgileri depolamak ve d\u00fczenlemek amac\u0131yla gerekti\u011finde \u00e7ok noktadan yedekli olarak \u00e7al\u0131\u015fabilen bir servistir. Bulundu\u011fu veya yetkilendirildi\u011fi a\u011fdaki t\u00fcm kullan\u0131c\u0131lar\u0131, bilgisayarlar\u0131 ve di\u011fer…<\/p>","protected":false},"author":5,"featured_media":22104,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[76,45],"tags":[61,62],"class_list":["post-18151","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-linux","category-yazi","tag-linux","tag-sambabox"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/profelis.com.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/18151","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/profelis.com.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/profelis.com.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/profelis.com.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/5"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/profelis.com.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=18151"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/profelis.com.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/18151\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/profelis.com.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/22104"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/profelis.com.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=18151"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/profelis.com.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=18151"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/profelis.com.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=18151"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}